Bu makale, ASQ (American Society for Quality) tarafından yayınlanan Six Sigma Forum Magazine dergisinin 2005 yılı Şubat sayısından alınarak aslına uygun olarak tercüme edilmiştir.

Little Kanunu ve
Kısıtlar Teorisi

Michael R. Godfrey ve D. Brent Bandy / University of Wisconsin Oshkosh

ALTI SİGMA VE YALIN PROJELERİNDE KULLANILABİLİR.

Operasyonları iyileştirmenin çeşitli yöntemleri vardır. Örneğin birim zamandaki çıktıyı artırmak, stokları düşürmek, proses çevrim sürelerini azaltmak ve hataları azaltmak.
Little Kanunu'na göre envanter, akış süresi ile akış hızının çarpımına eşittir. Bu şaşırtıcı derecede basit kanun, akış süresi azaltma, güvenlik envanteri ve güvenlik kapasitesi gibi alanlarda uygulanabilir. Kısıtlar teorisi (TOC) ise satışlar tesis kapasitesi ile kısıtlandığı durumlarda, üretim süreçlerini iyileştirmekte kullanılabilir. Darboğazları tespit etmeye, açıklarını bulmaya ve çözüme kavuşturmaya odaklanır. 
TOC ve Little Kanunu hem Altı Sigma, hem de Yalın için önemli araçlardır. Wisconsin Oskosh Üniversitesi'nde Operasyon Yönetimi bölümünde, mezunlarımızın şirketlerindeki operasyonları iyileştirmek için Altı Sigma, Yalın, TOC ve Little Kanunu kullanabilmelerini isteriz. Öğrencilerimizin bu teknikleri etkin olarak kullanmayı öğrenebilmeleri için genellikle basit süreçler ile başlangıç yapmaları, temel kavramları anladıktan sonra daha karmaşık ve gerçekçi süreçlere geçmeleri gerekir. 
Bu yaklaşım, Little Kanunu ve TOC'yi anlamak için oldukça faydalıdır. Little Kanunu genellikle çevrim sürelerini (akış süreleri) azaltmaya odaklandığımızda, en iyi şekilde anlaşılır. TOC ise birim zamanda üretimi (akış hızları) arttırmak için kısa bir süre içerisinde fiziksel kısıtlamaları (darboğaz) tespit edebilmek ve ortadan kaldırmak için rehberlik eder.
Robert Gernst yakın zamanda yazdığı bir makalede “Little Kanunu her yerdedir” şeklinde bir uyarıda bulunmuştu1. TOC'de her yerdedir; özellikle de iyileştirme projeleri doğrudan akış hızını arttırmaya odaklandığında. 
Önce temel kavramlardan başlayarak Little Kanunu ve TOC'yi tam olarak anlayabileceğimiz kavramlara geçmek için iki modelden faydalandık. İlk modelin karakteri basit ve belirleyici bir model olması. İkinci model de basit, ancak stokastik bir model ve hem varış, hem de işleme süreleri için rasgele öğeler içeriyor.

Little Kanunu
Çevrim veya akış süresini azaltmak müşteriye hizmeti iyileştirme konusunda faydalı olsa da, sistemin birim zamandaki çıktısını (akış hızı) unutmamalısınız. Her iki ölçüt de Little Kanunu'na göre doğrudan ortalama envanter ile ilgilidir2,3. 
Little Kanunu, akış hızı (birim zamanda çıktı), envanter ve akış süresi (çevrim süresi) değişkenleri arasındaki ilişkiyi tanımlar. Yakın zamanda yayınlanan bir kitapta aşağıdaki denklem verilmiştir:4
I = R x T
Burada I = ortalama envanter; R = ortalama akış hızı; T = ortalama akış süresidir.
Herhangi bir sistemde bu değişkenlerden biri değiştiğinde ikinci bir değişken (ve muhtemelen bir üçüncü de) değişmelidir. Hangi değişkenlerin değişeceği ise sistemin yapısına bağlıdır.
Sistemin kapasitesi, sistemin ortalama akış hızını belirler. Kapasitesinde çalışan bir sistemde envanter artışı, ortalama akış süresinde orantılı bir artışa neden olacaktır ve ortalama akış hızı da göreli olarak sabit kalacaktır. Bunun istenmeyen bir sonuç olduğu ortadadır çünkü akış hızıyla orantılı olan sistemin getirisi sabit kalırken, envanter ile orantılı olarak taşıma ve depolama maliyetleri de artmaktadır.
Diğer yandan bir sistem, kapasitesinin üzerinde çalışıyorsa veya kapasitesinde değişkenlik varsa, sistem envanterinde bir artış sayesinde akış hızı orantılı olarak artarken akış süresi sabit kalabilir. Bu olumlu bir sonuçtur; çünkü akış hızı ve envanter (dolayısıyla getiri ve tutma maliyeti) aynı oranda artacaktır. Bunun olumlu bir sonuç olması, birim başına getirinin birim başına stok bulundurma maliyetinden daha fazla olduğunu kabul edilerek söylenmektedir. Ancak durum böyle değilse sistem zararına çalışacak, bir müddet sonra kaynakları tüketerek iflas edecektir.
Son olarak sistemin, mevcut kapasitesinin üzerinde veya değişken kapasite ile çalıştığı üçüncü bir senaryoda, envanter arttığı zaman akış hızı ve akış süresinin aynı anda değişmesi mümkündür. Elbette bu üç değişken Little Kanunu'na uygun davranacaklardır. Ancak envanterdeki artışın istenen bir sonuç getirmesi, bu üç değişkenin birbirlerine göre değişimlerine bağlı olacaktır.

Kısıtlar Teorisi
TOC, sistem kısıtlamalarına odaklanan bir sistem iyileştirme yöntembilimidir. TOC'yi uygulayabilmek için aşağıdaki soruları yanıtlamanız gereklidir:5
•	Nelerin değişmesi gereklidir?
•	Değişmesi gerekenler neye dönüştürülmelidir?
•	Değişiklik nasıl yapılmalıdır?
Eli Goldratt, kısıtlamalarda iyileştirme çalışmalarını ivmelendirmek için beş odaklama adımı oluşturdu:
1.	Kısıtlamayı tespit edin (fiziksel veya kural).
2.	Kısıtlamanın açıklarından nasıl fayda sağlayacağınıza karar verin (elde edebileceğinizin en fazlasını almaya çalışın).
3.	Geri kalan her şeye ikinci öncelik verin (sistemin geri kalan bölümünü kısıtlamanın etkin bir şekilde çalışacağı şekilde ayarlayın).
4.	Kısıtlamayı giderin (kısıtlamayı ortadan kaldırmak için zaman, enerji ve para harcayın).
5.	Birinci adıma dönün, ancak eylemsizliğe dikkat edin.
Bu beş odaklama adımı, önceki üç sorunun yanıtlarını vermektedir.6 Süreç içindeki fiziksel kısıtlamalar (darboğaz) sürecin akış hızını ve kapasitesini belirlerler.

Akış Hızı ve Akış Hızı Ölçütleri
Akış süresi ve akış hızı ölçütleri birbirleriyle ilgili, ancak birbirinden farklıdırlar. Bir kuruluşun işlemlerinde mevcut olan fiziksel kısıtlamalardan bahsederken, akış hızları ve fiziksel kısıtlama olan kaynakları belirleyen etkinlikleri birbirinden ayırt ederken dikkatli olmalısınız.
Bazı sistemler, birbirinin ardından gelen her etkinliğin farklı bir kaynak tarafından yerine getirildiği basit doğrusal bir akış kullanırlar. Böyle sistemlerde en uzun süren etkinlik, tanım itibariyle fiziksel kısıtlama tarafından yerine getirilir (sistem çalışırken tüm kaynakların mevcut olduğu kabul edilirse).
Örneğin üç istasyonlu bir hatta her istasyonda farklı bir kişi çalışıyorsa, hattın akış hızını en uzun işleme süresi olan istasyon belirleyecektir. Hat için tek bir yol olacaktır; bu nedenle akış hızı bu kritik yol üzerindeki istasyonların işleme sürelerinin toplamına eşittir.
Bu durumda TOC ilkelerini kullanarak akış hızlarını arttırmak, akış sürelerini azaltacaktır. Aşağıdaki eylemler kısıtlamadaki akış hızının artmasını sağlarlar:
•	Kısıtlarda çalışılmayan süreleri kısaltmak.
•	Kısıtlarda iş programlarını iyileştirmek.
•	Kısıtlarda bazı işleme adımlarını ortadan kaldırmak.
•	İşleme adımlarını kısıtlamadan başka kaynaklara kaydırmak.
•	Kısıt kaynağından daha fazla birim eklemek.
Benzer şekilde akış süresini azaltmak için Little Kanunu'nu uygulayabilirsiniz. Örneğin tek kısıtlama noktası da dahil olmak üzere yol üzerindeki işleme sürelerini kısaltabilirsiniz. Yoldaki akış süresini kısaltırsanız aynı zamanda akış hızını arttırırsınız. Ayrıca bu tek yol üzerindeki görevleri taşıyarak da akış süresini kısaltabilirsiniz.
Daha karmaşık işlemlerde (örneğin paralel iş istasyonları olan veya bir sürecin farklı dallara ayrıldığı sistemler) fiziksel kısıtlama kritik yoldaki bir etkinliği yerine getirmiyor olabilir. Durum böyleyse kısıtlama noktasındaki akış hızını arttırmak, akış süresini kısaltmayacaktır; aynı şekilde akış süresini kısaltma çabaları da akış hızını arttırmayacaktır. Aşağıdaki iki örnek akış hızı ve akış süresi arasındaki farkları vurgulamaktadır.

(Makalenin tamamını görselleri ile beraber basılı nüshada bulabilirsiniz.)